Projesinin dayanağı olan imar planı yargı kararıyla iptal edilmişti! “Zorlu Gökdeleni”nin yapılacağı arazideki bariyerler yükseltildi: İnşaat başlatılıyor mu?

Pasaport’ta tütün depolarının yerinde yapılması planlanan “Zorlu Gökdeleni”nin inşa sürecinin başlatıldığı iddia edildi. Araziyi çevreleyen bariyerler yükseltilirken Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi, belediyelerin planı iptal edilen projelerin inşaatını durdurma yetkisi olduğunu açıklayarak büyükşehir ve ilçe belediyesine çağrı yaptı

Sercan Engerek

İzmir’de “Zorlu Gökdeleni” olarak bilinen projenin uygulanacağı araziyi çevreleyen bariyerlerin yükseltildiği görüldü. Şehrin tarihî siluetine zarar verecek devasa yüksekliğiyle tartışılan gökdelen projesini başlatmak için müteahhidin hazırlık yaptığı iddia edildi.

Projenin dayanağı olan imar planı iptal edilmesine rağmen yapı ruhsatını iptal etmeyen İzmir Büyükşehir Belediyesi (İBB) ile Konak Belediyesi’nin eleştirildiği Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi’nin açıklamasında, “Arazinin çevresindeki bariyerlerin yükseltilmesinden inşaat sürecinin başlatıldığını düşünüyoruz” denilerek belediyelere inşaat sürecini durdurması için çağrı yapıldı.

İBB’nin imar planında yüksekliği son olarak 84 metre olarak onaylanan gökdelen projesiyle ilgili konuşan Şehir Plancısı Özlem Şenyol Kocaer ise “İzmir kenti kentleşme konusunda kendi kaderine terk edilmiş durumda. Ne yazık ki şehrin bütününde bir koruma anlayışı sağlanamamıştır” dedi.

“Belediyelere bildirdik, harekete geçilmedi”

İzmir’in Konak ilçesine bağlı Pasaport semtinde Zorlu Holding’in proje uygulamasını başlattığı gökdelen tekrar gündeme geldi. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Şehir Plancıları Odası (ŞPO) İzmir Şubesi, gökdelen projesinin yapı ve tadilat ruhsatının dayanağı olan imar planının mahkeme kararıyla iptal edildiği hâlde inşaat sürecinin başlatıldığını duyurdu.

Yüksek bariyerle çevrili olan araziye henüz iş makineleri girmedi. Ancak projenin uygulanacağı arazinin bekçisi güvenlik görevlisinin teyakkuz durumu dikkat çekti. Güvenlik arsanın girişinde fotoğraf çekmemizi engellemeye çalıştı.

“Zorlu Gökdeleni”nin yapılacağı araziyi çevreleyen bariyerler yükseltildi.

ŞPO, yaptığı açıklamada İzmir 2. İdare Mahkemesi’nin 2023’te verdiği iptal kararını İBB ile Konak Belediyesi’ne bildirdiklerini hatırlattı. Açıklamada “Mahkeme kararına dayanak oluşturan bilirkişi raporunda ruhsatın hukuka aykırı olduğunu açık bir şekilde belirttik ve dayanağı iptal edilen bir ruhsatın da hükümsüz kaldığı ifade edilerek gerekli önlemlerin alınması talep edilmiştir” denildi.

ŞPO, planı iptal edilen bölgede belediyelerin inşaatları durdurma yetkisi olduğunu hatırlattı. Yerinde tespit gerçekleştirerek kamuoyuna sağlıklı ve doğru bir açıklama yapması için İBB ve Konak Belediyesi’ne çağrıda bulundu.

“İBB’deki kurul kısa sürede işlevsizleştirildi”

Şehir Plancısı Özlem Şenyol Kocaer 

Ülkede 2000’li yıllarla birlikte hızlanan “mega projeler” için İzmir’de Alsancak Limanı ile Turan arasındaki bölge ayrılmasına rağmen Üçkuyular’daki İstinye Park ve Pasaport’taki Zorlu Center projeleriyle planlamanın dışına çıkıldı. İstinye Park tamamlanarak önceki yıllarda açılışı yapıldı ancak Zorlu Gökdeleni proje aşamasında.

Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi’nin önceki başkanlarından Özlem Şenyol Kocaer, İzmir’de inşa edilen ve uygulanmakta olan gökdelen projelerine yıllar evvel nasıl yol verildiğini anlattı.

Özellikle de tarihî dokuya zarar veren bu tür projeleri “kent suçu” olarak tanımlayan Kocaer, “Zorlu Gökdeni”nin dayanağı olan imar planının 2000’lerin başında yapıldığını söyledi. Kocaer, imar planlarının hayata geçirilmesinde İBB ile ilçe belediyelerinin sorumluluğuna şu sözlerle dikkat çekti: 

• Bir dönem büyükşehir belediyesinde yüksek yapılara ilişkin katılımcı bir kurul oluşturulmuştu. Bu kurul ile yüksek yapılara ilişkin belirli ilkeler ve kurallar getirilmesi planlanıyordu ancak kurul kısa sürede işlevsiz hâle getirildi. Şimdi ise Körfez’den İzmir yerleşimine baktığınızda tarihî Kadifekale’yi bile göremez olduk.

• Söz konusu Zorlu Gökdeleni, tarihî kent merkezine çok yakın bir noktada yer alıyor. Bir dönem Folkart’ın Basmane meydanında Kültürpark’ın hemen yanına yapmayı planladığı 260 metre yüksekliğindeki gökdelenden hiçbir farkı yoktur.

• En nihayetinde şehrin bütününde bir koruma anlayışı ne yazık ki sağlanamadı. İzmir kenti kentleşme konusunda kendi kaderine terk edildi. 

• Daha fazla tahribat olmaması için belediyelerin kent estetiği komisyonlarının kamu yararı gözeterek bu tür binaların yapılaşmasına dikeyde belirli bir düzenleme getirmesi gerekir. Ancak böyle bir düzenlemenin İzmir’in bütününde ele alınması önceliklidir.

Yapımı 2019’da başlatıldı

Zorlu Holding, Pasaport’ta eski TEKEL’e ait tütün depolarının arazisine inşa etmeyi planladığı gökdelen projesi için ilk ruhsat başvurusunu 2008 yılında yaptı. Ancak firma Konak Belediyesi’nin onayladığı planlardan sonra bir adım atmadı. Gökdelen projesinin kaç metre olduğuna ilişkin 250, 159, 154 metre gibi farklı yükseklikler gündeme geldi.

3 bin 532 metrekarelik alana inşa edilecek gökdelenin yüksekliğinin 146 metre olacağı anlaşıldı. 42 kattan oluşacak gökdelenin yedi katı ticarî alan, sonraki katlar ise konut ve işyeri olarak tasarlandı.

2019’un Aralık ayında inşaatının başlatılmasıyla proje kamuoyunda tepkiyle karşılandı. Gökdelen projesi, İzmir sahil şeridine yakın bölgede inşa edileceği ve yüksekliği nedeniyle İzmir Körfezi’nin, Kadifekale’nin siluetini bozacağı için kamuoyunda “İzmir’in kalbine hançer saplanacak” diye yankı buldu.

Gökdelenin gerçekte kaç metre olduğuna ilişkin tartışmalar hiçbir zaman bitmedi. Plan tadilatı ve ruhsat değişikliği yapılan gökdelen projesinde iki yıl önce Konak Belediye Meclisi’nde alınan kararla yükseklik 146 metreden 134 metreye düşürüldü. Bu karardan sonra Zorlu Grubu’nun itirazı ise oy çokluğuyla Belediye Meclisi’nde reddedildi. Mecliste AKP grubu, ilerleyen dönemlerde belediyenin tazminat ödeyebileceğini söyleyerek gökdelen projesini savundu.

İzmir ŞPO ise Konak Belediyesi’nin yapı ruhsatını yenileyerek yüksekliği 146 metreden 134 metreye düşürüp projeye onay vermesine tepki gösterdi.

Konak Belediyesi 134 metreye onay verdi, Büyükşehir 84 metreye düşürdü

2021 yılında projeyle ilgili yeni gelişmeler yaşandı. İBB Meclis’i, 12 Temmuz 2021’de aldığı kararla gökdelen projesinin yüksekliğini 134 metreden 84 metreye düşürerek imar planını onayladı. Kararın gerekçesinde aksi hâlde projenin “İzmir Körfezi, Cumhuriyet dönemi kent merkezi ile tarihî kent merkezi ve Kadifekale tepesi görünüm alanındaki bölgenin siluetini olumsuz yönde etkileyeceği” belirtildi.

ŞPO ise 2021’de gökdelen projesiyle ilgili kamuoyunu şu satırlarla bilgilendirdi: “Konak Belediyesi ruhsatı yenileyerek, yüksekliği 146 metreden 134 metreye düşürdü. İzmir Büyükşehir Belediyesi yüksekliği 84 metreye indirerek imar planını onayladı. Fakat şu anda o bölgede bir bina yapılacaksa yüksekliği Konak Belediyesi’nin verdiği ruhsata göre 134 metre olarak inşa edilecek.”

Eski TEKEL’e ait tütün depoları yıkıldıktan sonra “Zorlu Gökdeleni”nin yapılacağı arazinin son durumu.

TİP: İBB ve Konak Belediyesi, imar hukuksuzluğuna göz yumuyor

ŞPO, yapı ruhsatının dayanağı olan imar planının yürütmesinin durdurulması ve iptali talebiyle 2021’de dava açtı.

Dava sürecinde bilirkişi heyeti tarafından mahkemeye sunulan raporda yapı ruhsatının İmar Kanunu’na ve ruhsatın dayanağı olan bin ölçekli imar planının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, plan bütünlüğüne ve planlamanın eşitlik ilkesine aykırı olduğu vurgulandı.

Yargı sürecinin sonunda İzmir 2. İdare Mahkemesi 13 Temmuz 2023’te imar planını iptal etti. Ancak imar planlarını mahkemenin iptal etmesine rağmen belediyeler projenin ruhsatını iptal etmedi.

Konak Belediyesi, imar planının iptal edildiğini, yapı ruhsatını iptal eden bir yargı kararı bulunmadığını savunuyor.

Araziyi çevreleyen bariyerlerin yükseltilmesinden sonra Türkiye İşçi Partisi (TİP) İzmir İl Örgütü de bir açıklama yaptı. Açıklamada şu ifadeler kullanıldı: 

“Alsancak’ın tam göbeğinde şu anda inşaat paravanları yükselen alanda göz göre göre bir imar hukuksuzluğuna Konak ve Büyükşehir Belediyelerince göz yumuluyor. Yargı kararıyla iptal edilen bir imar planına göre verilen ruhsat geçersizdir ve derhâl iptal edilmelidir.”

Bir dava da Zorlu açtı

Zorlu Holding’in, İBB’nin yüksekliği 84 metreye düşürerek onayladığı imar planına itiraz ederek düzenlemenin iptali için açtığı dava ise hâlâ sürüyor.

Konak Belediye Başkanı Abdül Batur, 2022’nin Haziran ayında “Mahkemeye intikal etmiş bir konu. Biz zaten 154 metre kararını uygulayamayız. Çünkü Büyükşehir tarafından verilen 84 metre kararı var. Bizim bu karara uymamızda fayda var. Mahkeme karar verecek. Biz de mahkeme ne karar veriyorsa onu uygulayacağız” demişti.